در این مطلب
بزرگداشت مولانا در دوشنبه؛ شاعران تاجیک خواستار توجه بیشتر به میراث مولانا شدند
محفل ادبی «بیا تا قدر یکدیگر بدانیم» به مناسبت روز بزرگداشت مولانا جلال‌الدین بلخی، با حضور شاعران، نویسندگان، پژوهشگران و هنرمندان تاجیکستان در شهر دوشنبه برگزار شد.
این مراسم روز ۳۰ سپتامبر در محل اتحادیه نویسندگان تاجیکستان برگزار شد و شرکت‌کنندگان در آن درباره جایگاه مولانا در ادبیات فارسی، اندیشه‌های عرفانی او و اهمیت میراث این شاعر در جهان امروز گفت‌وگو کردند.
طالب لقمان، معاون اول اتحادیه نویسندگان تاجیکستان، گفت مولانا بیش از ۸۰۰ سال است که مسلمانان و پیروان دیگر ادیان را «بر سر یک سفره» گرد آورده و اندیشه‌های او از مرزهای جغرافیایی فراتر رفته است.
به گفته او، برگزاری روز بزرگداشت مولانا در تاجیکستان به یک سنت تبدیل شده و اتحادیه نویسندگان برای زنده نگه‌داشتن نام و یاد او تلاش می‌کند.
عبدالله رهنما، سردبیر هفته‌نامه «ادبیات و صنعت» و مجری این محفل، نیز بر اهمیت شناخت و حمایت از جامعه ادبی تأکید کرد.
او با اشاره به راه‌یافتن «مثنوی معنوی» به جهان غرب گفت که برای فارسی‌زبانان، افزون بر پیام‌های فکری این اثر، زبان، هنر و فرهنگ نهفته در آن نیز اهمیت ویژه دارد.
گلرخسار: «باید به زیارت مولانا رفت»
گلرخسار، شاعر مردمی تاجیکستان، با اشاره به سفر خود به آرامگاه مولانا در شهر قونیه ترکیه، نسبت به وضعیت شناخت و معرفی میراث این شاعر ابراز نگرانی کرد.
او گفت مولانا در تاجیکستان هنوز آن‌گونه که شایسته است شناخته نشده و شاعران، نویسندگان و پژوهشگران باید برای معرفی بهتر آثار و اندیشه‌های او تلاش بیشتری کنند.
گلرخسار پیشنهاد کرد که هر سال گروهی از اهل ادب تاجیکستان به قونیه سفر کنند و در آرامگاه مولانا محفل‌های مولاناخوانی برگزار کنند.
او گفت: «مولانا معجزه‌ای است که برای شناخت و کشف آن باید از پاکی خرد و اندیشه برخوردار بود.»
تأکید بر مطالعه علمی آثار مولانا
پروفسور شادیمحمد صوفی‌زاده، ادیب و پژوهشگر تاجیک، در این نشست بر ضرورت مطالعه علمی آثار مولانا تأکید کرد.
به گفته او، تجربه عرفانی امری درونی و تکرارناپذیر است، اما پژوهش درباره آثار مولانا به روش و دقت علمی نیاز دارد.
او گفت معنای شعر مولانا را نمی‌توان تنها در واژه‌های جداگانه جست‌وجو کرد، بلکه باید ساختار شعر، موسیقی کلام و ارتباط میان اجزای آن نیز در نظر گرفته شود.
صوفی‌زاده همچنین استفاده از نظریه‌های علمی معاصر، از جمله پدیدارشناسی ادموند هوسرل، در مطالعات مربوط به مولانا را ضروری دانست و از پژوهشگران تاجیک خواست مطالعه و تحقیق درباره آثار این شاعر را جدی‌تر دنبال کنند.
مولانا؛ نماد وحدت فرهنگی
دکتر صاحب‌نظر مرادی، تاریخ‌نگار افغانستانی مقیم آلمان و نویسنده کتاب «تاجیکان خراسان»، نیز در این محفل سخنرانی کرد.
او با اشاره به جایگاه مولانا در فرهنگ فارسی گفت برای بسیاری از چهره‌های بزرگ فرهنگ فارسی–تاجیکی می‌توان شخصیت‌های هم‌سنگی یافت، اما برای مولانا یافتن چنین همتایی دشوار بوده است.
مرادی همچنین توجه بیشتر به مولاناپژوهی و بیدل‌شناسی در تاجیکستان را مهم دانست و مولانا را یکی از نمادهای وحدت و همبستگی فرهنگی مردم این حوزه تمدنی عنوان کرد.
شعرخوانی و اجرای موسیقی
در بخش هنری این مراسم، گروهی از هنرمندان تئاتر بخشی از نمایشی برگرفته از آثار مولانا را اجرا کردند.
آرتیق قادروف و شاه‌مراد ایوبوف، دو هنرمند تئاتر لاهوتی، اشعاری از مولانا را برای حاضران خواندند. همچنین عبادالله مشرب و اکبر عبدالله با اجرای ترانه‌هایی بر اساس اشعار مولانا، بخش موسیقایی این محفل را برگزار کردند.
۳۰ سپتامبر؛ روز بزرگداشت مولانا در تاجیکستان
در تاجیکستان، ۳۰ سپتامبر هر سال به‌عنوان روز بزرگداشت مولانا جلال‌الدین بلخی گرامی داشته می‌شود. این مناسبت بر اساس فرمان رئیس‌جمهوری تاجیکستان در سال ۲۰۰۹ رسمیت یافته است.
یونسکو نیز سال ۲۰۰۷ را به مناسبت هشتصدمین سالروز تولد مولانا، سال بزرگداشت این شاعر و عارف نامدار اعلام کرده بود.
در سال ۲۰۲۲ نیز با انتقال مقداری خاک از آرامگاه مولانا در قونیه ترکیه، آرامگاهی نمادین برای او در ناحیه جلال‌الدین بلخی تاجیکستان ساخته شد. این مجموعه شامل تندیس مولانا، آرامگاه نمادین و خانه مولانا است.