بحران در بدخشان، دومین فرمانده محلی طالبان از دستورات رهبری این گروه سرپیچی کرد

منابع آگاه در ولایت بدخشان از سرپیچی دومین فرمانده بدخشانی طالبان از امر ملا هبت‌الله آخندزاده رهبر این گروه خبر می‌دهند.

به گفته منابع محبوب‌الله حامد، فرمانده بدخشانی طالبان که به عنوان معاون والی طالبان در ولایت غور فعالیت می‌کرد، حدود یک ماه است که در دفتر کار خود حاضر نشده و به زادگاهش در بدخشان بازگشته است تا نیروهای وابسته به خود را بسیج کند.

انتشار این گزارش‌ها در حالی صورت می‌گیرد که طالبان در روزهای اخیر تلاش کرده‌اند اختلافات خود را با جمعه‌خان فاتح، یکی دیگر از فرماندهان محلی این گروه در بدخشان، حل‌وفصل کنند.

منابع امروز پنج شنبه (۲۵ ،جون )گفته‌اند که کمیسیون ویژه طالبان برای حل این اختلافات موفق نبوده و ملا یعقوب مجاهد برای بررسی وضعیت به بدخشان سفر کرده است.

جمعه‌خان فاتح که پیش‌تر به عنوان معاون والی طالبان در ولایت زابل منصوب شده بود، از ادامه مأموریت خود در این سمت خودداری کرده و به زادگاهش در ولسوالی نسی بازگشته است.

او همچنین با فرمان منع استخراج معادن مخالفت کرده و گفته است که اجازه نخواهد داد نیروهایش خلع سلاح شوند.

اکنون، در ادامه نافرمانی جمعه‌خان فاتح، محبوب‌الله حامد نیز به جمع فرماندهان ناراضی طالبان در بدخشان پیوسته است.

حامد اصالتاً از منطقه «دره خستک» ولسوالی جرم است و پیش‌تر به عنوان رئیس ارکان فرقه ۲۱۷ عمری طالبان در بدخشان فعالیت می‌کرد.

هرچند بخشی از اختلافات میان فرماندهان بدخشانی طالبان به موضوع کنترل و بهره‌برداری از معادن طلا نسبت داده می‌شود، اما منابع آگاه تأکید دارند که محدود کردن این اختلافات به مسئله معادن، ساده‌سازی واقعیت‌های موجود است و عوامل پیچیده‌تری در شکل‌گیری تنش‌ها نقش دارند.

به گفته این منابع، یکی از مهم‌ترین عوامل، مسئله قومی است.

بسیاری از اعضا و فرماندهان طالبان در بدخشان تاجیک‌تبار هستند و در تسلط طالبان بر این ولایت نقش مهمی ایفا کرده‌اند.

با این حال، به باور این منابع، رهبری عمدتاً پشتون‌تبار طالبان در سال‌های اخیر شماری از فرماندهان تاجیک‌تبار را از مناصب خود برکنار، خلع سلاح، جابه‌جا یا تنزیل رتبه کرده و در مواردی نیز آنان را حذف کرده است.

منابع می‌گویند که این روند سبب شده است شماری از طالبان بدخشانی احساس کنند که در معرض یک برنامه هدفمند برای حذف تدریجی از ساختار قدرت قرار دارند و در صورت عدم مقاومت، نه تنها نفوذ محلی بلکه امنیت شخصی آنان نیز با خطر مواجه خواهد شد.

در ماه‌های اخیر نیز برخی فرماندهان و اعضای طالبان در بدخشان بارها از آنچه «تبعیض قومی» در این ولایت خوانده‌اند، انتقاد کرده و از رهبری طالبان خواسته‌اند در سیاست‌های خود نسبت به بدخشان تجدیدنظر کند، اما به گفته منابع، اعزام نیروهای بیشتر از ولایت‌های جنوبی به بدخشان، بر نگرانی‌ها و بی‌اعتمادی‌ها افزوده است.

ولایت بدخشان با ۲۸ ولسوالی و مرزهای مشترک با کشورهای پاکستان، چین و تاجیکستان، از موقعیت راهبردی ویژه‌ای برخوردار است.

افزایش نارضایتی‌های محلی، تحرکات نظامی در مناطق مرزی، دشواری کنترل مسیرهای کوهستانی، حساسیت نسبت به منابع طبیعی و همچنین گزارش‌ها درباره حضور نیروهای جبهه آزادی افغانستان در مناطق کوهستانی پامیر، این ولایت را به یکی از پیچیده‌ترین چالش‌های امنیتی برای رهبری طالبان تبدیل کرده است.

ناظران معتقدند که حساسیت شرایط موجود باعث شده است هبت‌الله آخندزاده به جای گزینه نظامی، مسیر گفت‌وگو و مذاکره را در پیش گیرد.

با این حال، سرپیچی فرماندهان محلی از اصل اطاعت در ساختار طالبان، برای رهبری این گروه موضوعی حیثیتی به شمار می‌رود و تصمیم‌گیری درباره سرنوشت جمعه‌خان فاتح و دیگر فرماندهان ناراضی بدخشانی را دشوار ساخته است.

در همین حال، نافرمانی جمعه‌خان فاتح با واکنش مثبت بخشی از نخبگان فکری و فرهنگی غیرپشتون، به‌ویژه شماری از کاربران تاجیک‌تبار شبکه‌های اجتماعی، مواجه شده است.

این افراد از او خواسته‌اند پایگاه مردمی خود را تقویت کرده و در برابر آنچه «طالبان کندهاری» می‌خوانند، ایستادگی کند.

آنان همچنین هشدار داده‌اند که در صورت مصالحه یا خروج فاتح از میان حامیان محلی خود، احتمال دارد رهبری طالبان در آینده علیه او اقدام کند، موضوعی که تاکنون به صورت مستقل تأیید نشده است.