در این مطلب
ضربه در دل بدخشان؛ عملیات غافلگیرانه جبهه سپاهیان میهن به طالبان چه پیامی دارد؟
سقوط موقت مرکز ولسوالی یفتل پایین در ولایت بدخشان، به یکی از مهمترین رویدادهای امنیتی اخیر در شمالشرق افغانستان تبدیل شده است، رویدادی که نشان داد با وجود کنترل طالبان بر بخشهای گسترده کشور، همچنان ظرفیت انجام عملیاتهای سازمانیافته علیه این گروه در برخی مناطق وجود دارد.
بر اساس گزارشهای منتشرشده، نیروهای «جبهه سپاهیان میهن» با استفاده از اصل غافلگیری و شناخت دقیق از جغرافیای منطقه، در ساعات بامداد بر مراکز امنیتی طالبان در ولسوالی یفتل پایین حمله کردند.
در جریان این عملیات، مهاجمان توانستند برای چند ساعت ساختمان ولسوالی و شماری از مراکز امنیتی را تحت کنترل خود درآورند.
هرچند طالبان پس از اعزام نیروهای کمکی دوباره کنترل منطقه را به دست گرفتند، اما این رویداد از نگاه امنیتی و سیاسی دارای اهمیت است، زیرا نشان میدهد که برخی گروههای مخالف طالبان هنوز توانایی برنامهریزی و اجرای عملیات در مناطق حساس و دشوارگذر را دارند.
واکنش طالبان، عملیات جستوجو و بازداشت در یفتل
پس از این حمله، طالبان عملیات گستردهای را برای شناسایی و بازداشت افراد مرتبط با این رویداد آغاز کردند.
گزارشها از آغاز بازرسیهای خانهبهخانه و بازداشت شماری از افراد در یفتل پایین و مناطق اطراف آن خبر میدهد.
احسانالله کامگار، سخنگوی فرماندهی امنیه طالبان در بدخشان، گفته است که در پیوند به این حمله ۷ نفر بازداشت شدهاند و نیروهای طالبان در تلاش برای یافتن سایر افراد مرتبط با این عملیات هستند.
با این حال، تاکنون هیچ آمار مستقل و تأییدشدهای درباره شمار دقیق بازداشتشدگان و هویت آنان منتشر نشده و روایتهای مختلفی درباره ابعاد این بازداشتها وجود دارد.
در همین حال، فوزیه کوفی، فعال سیاسی و نماینده پیشین پارلمان افغانستان، مدعی شده است که طالبان به بهانه ارتباط افراد با این حمله، بازداشتهای گستردهتری را آغاز کردهاند که شامل غیرنظامیان، از جمله کودکان، نیز میشود. او این اقدام را فشار جمعی بر مردم محل دانسته است.
همچنین ادعاهایی درباره بازداشت شماری از اعضای جبهه سپاهیان میهن مطرح شده، اما این ادعاها تاکنون از سوی منابع مستقل تأیید نشده است.
پیام عملیات یفتل پایین برای طالبان چیست؟
عملیات یفتل پایین تنها یک درگیری محدود نظامی نیست؛ بلکه حامل پیامهای مهم امنیتی برای طالبان است. نخست، این رویداد نشان میدهد که کنترل اداری و نظامی طالبان در برخی مناطق کوهستانی و دورافتاده همچنان با چالش روبهرو است.
دوم، این حمله نشان میدهد که گروههای مخالف طالبان تلاش دارند با عملیاتهای محدود اما هدفمند، توانایی امنیتی این گروه را به چالش بکشند و حضور خود را نشان دهند.
از سوی دیگر، واکنش طالبان پس از این رویداد نیز میتواند بر وضعیت اجتماعی منطقه تأثیر بگذارد. افزایش عملیاتهای تلاشی، بازداشتها و فشارهای امنیتی ممکن است باعث افزایش نارضایتی در میان باشندگان محل شود.
آیا این نخستین مقاومت مسلحانه در بدخشان است؟
خیر. عملیات یفتل پایین نخستین اقدام مسلحانه علیه طالبان در بدخشان نیست، اما نخستین عملیاتی است که بهطور مشخص از سوی جبهه سپاهیان میهن اعلام شده است.
در سال ۲۰۲۲، جبهه مقاومت ملی افغانستان به رهبری احمد مسعود اعلام کرد که ولسوالی شُکی در بدخشان را برای مدتی تصرف کرده و شماری از نیروهای طالبان را به اسارت گرفته است.
همچنین جبهه مقاومت ملی و جبهه آزادی افغانستان در سالهای گذشته مسئولیت حملات چریکی علیه نیروهای طالبان را بر عهده گرفتهاند؛ در حالی که طالبان همواره وجود مقاومت مسلحانه سازمانیافته را رد کردهاند.
بدخشان؛ نقطه حساس در معادلات امنیتی افغانستان
بدخشان به دلیل موقعیت جغرافیایی، مناطق کوهستانی و سابقه حضور گروههای مختلف مسلح، همواره یکی از مناطق حساس امنیتی افغانستان بوده است.
گزارشهایی نیز درباره اختلافات داخلی در میان طالبان منتشر شده است؛ از جمله ادعاهایی درباره جدایی عبدالحمید مجاهد، از فرماندهان پیشین طالبان، و پناه بردن او به مناطق کوهستانی بدخشان. در صورت تأیید، چنین مواردی میتواند نشانهای از چالشهای داخلی در کنار فشارهای بیرونی بر طالبان باشد.
عملیات غافلگیرانه جبهه سپاهیان میهن در یفتل پایین، اگرچه از نظر زمانی کوتاه بود، اما پیام سیاسی و امنیتی گستردهای دارد. این رویداد نشان داد که طالبان با وجود در اختیار داشتن قدرت دولتی، همچنان با چالشهای امنیتی در برخی مناطق افغانستان روبهرو هستند.
آینده نشان خواهد داد که آیا این عملیات یک رویداد محدود باقی میماند یا به آغاز مرحله تازهای از فعالیتهای مسلحانه مخالفان طالبان در شمالشرق افغانستان تبدیل خواهد .